Vrij op naam (v.o.n.) is een verkoopvorm waarbij de kosten voor de juridische overdracht van een woning zijn inbegrepen in de koopprijs. De koper betaalt in dat geval geen overdrachtsbelasting en geen notariskosten voor de leveringsakte. Vrij op naam komt vrijwel uitsluitend voor bij nieuwbouwwoningen en bij enkele specifieke transacties waarbij de verkoper de overdrachtskosten voor zijn rekening neemt.
Vrij op naam is een juridisch en financieel afgebakende term. Het geeft aan dat de kosten die normaal gesproken onder kosten koper vallen, door de verkoper of projectontwikkelaar worden gedragen. De koper betaalt wel de kosten die samenhangen met de financiering, zoals de hypotheekakte, advieskosten en eventuele meerwerkkosten.

Bij een vrij op naam-transactie worden de kosten voor de juridische levering van een woning opgenomen in de overeengekomen koopprijs. De projectontwikkelaar of verkoper regelt de levering via een aangewezen notaris, waarbij de kosten voor de leveringsakte en de inschrijving bij het kadaster zijn inbegrepen. Omdat het in veel gevallen om nieuwbouw gaat, is er geen sprake van overdrachtsbelasting; de koper betaalt alleen de koop-/aanneemsom zoals vermeld in de overeenkomst.
De koper maakt daarnaast wel kosten die niet onder vrij op naam vallen. Dit betreft onder meer de notariskosten voor de hypotheekakte, advies- en bemiddelingskosten, eventuele taxatiekosten (indien vereist door de geldverstrekker) en kosten voor meerwerk. Deze kosten worden door de koper zelf betaald en vallen buiten het begrip vrij op naam.

1. Notariskosten voor de leveringsakte
De kosten voor het opstellen en passeren van de leveringsakte zijn inbegrepen in de koopprijs. Ook de Kadasterkosten voor inschrijving van de akte vallen hieronder.
2. Geen overdrachtsbelasting
Bij nieuwbouw wordt geen overdrachtsbelasting geheven. Dit is een belangrijk verschil met bestaande bouw, waar deze belasting standaard 2% bedraagt (met uitzonderingen voor starters en beleggers).
3. Kosten voor juridische levering via de projectnotaris
De projectontwikkelaar bepaalt doorgaans de notaris die de levering verzorgt. De kosten hiervan zijn onderdeel van de vrij‑op‑naamprijs.

Welke kosten vallen níet onder vrij op naam?
1. Notariskosten voor de hypotheekakte
Deze kosten horen bij het afsluiten van de hypotheek en worden altijd door de koper betaald.
2. Advies- en bemiddelingskosten
Kosten voor hypotheekadvies, bemiddeling en financiële begeleiding vallen buiten vrij op naam.
3. Meerwerkkosten
Aanpassingen of uitbreidingen aan de nieuwbouwwoning worden apart in rekening gebracht.
4. Eventuele taxatiekosten
Sommige geldverstrekkers verlangen een taxatie, bijvoorbeeld bij oversluiten of bij afwijkende situaties. Deze kosten vallen niet onder vrij op naam.
5. Overige financieringskosten
Denk aan bankkosten of aanvullende onderzoeken.

Conclusie: vrij op naam versus kosten koper
Vrij op naam betekent dat de kosten voor de juridische overdracht zijn inbegrepen in de koopprijs. De koper betaalt geen overdrachtsbelasting en geen notariskosten voor de leveringsakte. Alle kosten die samenhangen met de financiering, zoals hypotheekadvies, de hypotheekakte en meerwerk, vallen hier niet onder. Vrij op naam is daarmee het tegenovergestelde van kosten koper, maar de koper maakt in beide situaties aanvullende financieringskosten die buiten de overdrachtskosten vallen